Ngày xưa, nơi đây là Đồn Điền cao su Mewal mà người Pháp đã dựng nên. Chốn này được xem là rừng thiêng, nước độc và là nơi hiểm địa nằm ở mạn phía bắc của xã Lạc Giao ( Đình Lạc Giao được xem là điểm mốc trung tâm của thị trấn Ban Mê ngày xưa).
Ảnh minh họa. Nguồn : Nét đẹp đông dương.
Về mặt nghiên cứu và khảo sát Nông Thổ Nhưỡng cũng như địa hình chiến lược thì phải thừa nhận là người Pháp đi trước người Việt hàng thế kỷ. Đặc điểm thổ nhưỡng của vùng đất này tạo nên lợi thế cho hai loại cây công nghiệp dài ngày là cao su và cà phê. Chất lượng mủ nước ( latex ) của cao su ở miền đất này có hàm lượng cao su khô ( DRC – Dried Rubber Content ) rất ổn định. Hạt cà phê trồng ở đây thường có chất lượng nước uống ( cup tasted ) ổn định và thuần khiết nhất trong loạt sản phẩm cà phê của Việt Nam.
Ngày nay, nơi đây đã được kiến thiết lại và được gọi là Nông Trường Cao Su 1 tháng 5.
Tôi trở về thăm lại nơi đây bởi hai lý do :
Trước hết là : Ba tôi đã từng làm phu cạo mủ cho Đồn Điền Mewal.
Sau nữa là : Bản thân minh, tôi đã từng sống, làm việc và có rất nhiều kỷ niệm với vùng đất này.
Nơi đây cũng được xem là chốn nhân duyên, định mệnh của hai cha con tôi bởi con đường để đến làm việc ở đây thì khác nhau, nhưng cũng đều trải dài những năm tháng tươi đẹp nhất của thời thanh niên và cũng đều vì một mục đích duy nhất là kế mưu sinh.
Ba tôi đến đây vì chạy trốn đợt “động viên quân dịch” của người Pháp. Ông vừa lành bệnh sau khi bị giam cầm và tra tấn ở Cù Lao Chàm xong thì lập tức bỏ quê trốn lên đây lập nghiệp. Ông vốn chỉ định mai danh, ẩn tích nên quẩy một gánh phở đi bán rong. Nhưng bố ráp và truy xét giấy căn cước dữ quá, ông đành theo chân đoàn “ mộ phu “ vô tận đồn điền để kiếm cớ sinh nhai.
Với tôi, thì sau khi má tôi mất, mọi thứ trong cuộc đời bổng trở nên vô nghĩa. Điều đó không chỉ đúng đối với riêng tôi mà còn đối với cả gia đình. Đặc biệt suy sụp là người anh trai lớn. Nhà có bốn anh em trai, và mặc dù má tôi nhiều lần động viên mấy anh em nên lập gia đình để bà sớm được bồng cháu nội, nhưng không có ai mặn mà lắm với chuyên này. Anh trai lớn tôi không muốn thừa nhận một sự thật đau lòng rằng bà đã ra đi và cũng không chịu đựng được cái cảnh bốn thằng con trai, mặc đồ tang, chống gậy đi giật lùi trước cỗ xe quan tài. Anh suy sụp như không còn sức sống và kéo lê cuộc đời với nhiều hoang tưởng, mộng mị. Anh rất thương tôi nên sau một thời gian dài không gặp mặt tôi, anh cứ ứa nước mắt hoài và cho rằng tôi cũng đã chết và mọi người xung quanh cứ dấu anh hoài.
Tôi như chim trời gãy cánh, nhưng nhất quyết không để mình gục ngã và lấy công việc làm niềm vui, lao đầu vào để quên đi ngày tháng. Mãi mê làm cho đến ngày nhận được tin báo, tôi suy nghĩ rất lâu và cuối cùng đành gác sang một bên những nỗi niềm riêng, vác ba lô trở về. Tôi không muốn mất mát thêm nữa.
Không hề dự tính trước, nhưng do chuyên môn của mình, tôi lại về làm việc tại nông trường 1/5.
Mặc dù đã được cảnh báo từ trước, tôi vẫn cứ lao đầu vào công việc như một kẻ đam mê. Được cũng nhiều và mất cũng chẳng ít.
Sau khi tập sự một thời gian, tôi được điều về làm phó phụ trách một trong những vườn cao su già của nông trường. Vườn cao su già gần 55 năm tuổi, mang đầy trên mình vết thương của bom đạn chiến tranh. Những người nằm xuống nơi đây thật khó mà tính hết. Suốt những năm tháng chiến tranh, vùng này được xem như “ vành đai trắng ”, hôm nay là thuộc phe bên này, ngày mai lại là phe bên kia nên vườn cây cao su gần như bỏ hoang. Chính vì vậy mà khi đưa cây cao su vào khai thác lại, thì chẳng rõ là do nguyên nhân gì mà nhựa cây cứ tuôn chảy ào ào đến không ngờ. Có lẽ vì vậy mà người Tây gọi nó là Hévéa – nước mắt của cây. Trong vườn, tôi vẫn thấy có rất nhiều những nấm mộ vô danh, của những người đồng bào, của những chiến sỹ cách mạng và cả những người Pháp ( tất nhiên là có bia mộ, tên tuổi thì mới biết đó là người Tây ). Những người công nhân trong đội phải vác vài con dạo cạo đi làm, có con dao dài trên 4m, có khi đang cạo phải bỏ về mài lại dao vì vướng phải mảnh bom, đạn ghim trên thân cây. Sôt rét rừng thì như một căn bệnh trầm kha của rừng già. Nay ốm, mai đau là chuyện thường ngày như cơm bữa. Công nhân trong đội, đa phần là dân tứ xứ nên nay đây, mai đó. Họ sống với tôi một thời gian nhưng những ấn tượng để lại trong nhau chẳng phải dễ quên.
Rừng cao su già
(more…)
Vé máy bay
.
