Hoang Chuong

Một trong số những tác phẩm của Archibald Joseph Cronin viết vào những năm 30 của thế kỷ trước về một nơi ở xa bên kia bờ đại dương. Mặc dù là một cuốn tiểu thuyết đã nhiều phần cũ kỷ nhưng những gì chứa đựng trong nó hoàn toàn không cũ một tý nào. Nhân vật chính : Bác Sỹ Andrew Manson, một thanh niên nghèo nhưng nhiều lý tưởng và đam mê y học đã vấp ngã và đứng lên bằng chính đôi chân của mình.

Nhiều những điều mà nhân vật chính này trải qua, cũng vẫn là những vấn đề mà những sinh viên, dược sỹ,  bác sỹ, những người đang công tác trong nghành y tế và tầng lớp trí thức nói chung đang phái đối mặt hàng ngày. Sự giằng co giữa danh vọng và tình yêu, giữa quyền lực và niềm tin vào tri thức khoa học,  giữa thực tế giàu sang và nghèo hèn luôn là mối quan tâm không nhỏ của biết bao con người trong đời sống hiện thực vốn nhiều chông gai.

Hành trình để đi về nơi chân lý luôn đầy dẫy những cạm bẩy, chông gai mà những thế lực đen tối và dục vọng thấp hèn vẫn ngày đêm rình rập và sẵn sàng nghiền nát nếu một ai đó không chịu khuất phục hay chống trả lại chúng. Bác sỹ Andrew Manson vẫn cũng chỉ là một con người nhỏ bé trước biển đời mênh mông những khuất tất. Anh đã từng sa ngã, biến chất nhưng nhờ ở tình yêu đẹp đẽ, chân thật mà bình dị của người yêu và là người vợ đã giúp anh tìm lại được ý nghĩa của suối nguồn cuộc sống. Dù cuộc sống có chất chứa những điều đen tối, trái ngang và đắng cay đến như thế nào đi chăng nữa thì đâu đó vẫn thấp thoáng có những con người, những tình bạn trong sáng. những tình đồng nghiệp cao quý như : Hope, Denny, Barlow, Stillman …

Quyển tiểu thuyết đi sâu vào đời sống ở những vùng nông thôn của nước Anh, nơi ngày ấy, nghành khai thác hầm mỏ được xem là nghành công nghiệp mũi nhọn nhằm phát triển kinh tế đất nước. Nơi mà những chế độ chăm sóc y tế thật sự nghèo nàn hay đúng hơn là gần như không có gì. Những quy định, quy chế cứng nhắc của chính phủ nước Anh là thành trì vững chắc, bảo vệ cho quyền lợi tối thượng của một tầng lớp chiếm thiểu số nhưng sự giàu có, lòng tham và sự ngu dốt đã biến họ thành những con quái vật hút máu những người lao động nghèo khổ, khốn cùng. Bên cạnh đó, qua cách điều trị của một số bác sỹ đã cho thấy mặt tối của nghành dược phẩm và cái cách mà những công ty dược này đã kết hợp với nghành thực phẩm (sữa) và nghành Y tế khai thác triệt để lợi nhuận của họ như thế nào.

Cuốn sách khá hay và có nhiều điều vẫn còn mang tính thời sự khi đem so sánh với tình hình hiện nay. Tôi đọc bản tiếng Việt do dịch giả Hoàng Cường biên dịch lại từ cuốn The Citadel của nhà xuất bản Foreign Language Pubplishing House Moscow năm 1955. Một điều khó chịu nhưng sau này lại trở nên thú vị là dịch giả đã chọn lối dịch Việt hoá toàn bộ nội dung. Chính vì vậy, tên người và tên các địa danh cũng được Việt hoá nốt. Điều này dẫn tới một cảm giác thật sự khó chịu khi những tên người và địa danh được nêu lên, mà không có một chút chú thích nào, mà người đọc cũng không thể nào hình dung ra vị trí địa lý cũng như cái gốc của mẫu tự chính của nó là ở đâu. Tuy là vậy nhưng nếu chịu khó bỏ qua nó hay giành thời gian để tra cứu hay chuyển thể nó lại về với từ gốc thì cũng là một cơ hội lý thú để trau dồi thêm sinh ngữ. Thiết nghĩ, những cuốn sách văn học của nước ngoài mà được các dịch giả chu đáo hơn khi đưa vào nhiều các chú thích ở các chân trang kèm theo từ mẫu tự gốc, hoặc cứ dể nguyên từ gốc, rồi khi chú thích sẽ phiên âm ra tiếng Việt thì sẽ có  nhiều ý nghĩa hơn biết bao.